در اقتصادهای صنعتی، انرژی زیرساخت تولید است؛ پیشنیاز توسعه، نه متغیری قابلدستکاری در زمان کسری. دولتها زمانی که از رشد صنعتی سخن میگویند، پیش از هر چیز از تأمین پایدار برق و گاز سخن میگویند. اما در سالهای اخیر، در ایران مسیر متفاوتی طی شده است؛ به جای توسعه زیرساخت و مدیریت ساختاری ناترازی، سادهترین راه انتخاب شده: محدودسازی صنعت و افزایش نرخ انرژی.
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور با صدور بخشنامهای، نحوه تعدیل جرایم مالیاتی در موارد اصلاح و کاهش مبلغ مالیات و عوارض را ابلاغ کرد؛ اقدامی که با هدف احقاق حقوق مودیان و ایجاد وحدت رویه در ادارات امور مالیاتی سراسر کشور انجام شده است.
در شرایطی که صنعت کشور با چالشهای ناترازی انرژی و محدودیتهای شبکه سراسری مواجه بود، شرکت فولاد مبارکه در پایان یازدهماهه سال 1404 موفق به ثبت بالاترین میزان رشد تولید در تاریخ بهرهبرداری شرکت نسبت به مدت مشابه در ادوار گذشته شد.
عدنان اصلان، رئیس انجمن صادرکنندگان فولاد ترکیه، از تغییر استراتژی رشد این صنعت در پاسخ به رکود جهانی و سیاستهای حمایتگرایانه خبر داد و اعلام کرد که ترکیه با تمرکز بر بازارهای جغرافیایی نزدیک و تولید محصولات با ارزش افزوده، به دنبال کاهش وابستگی به بازارهای پرهزینه و دوردست است. این در حالی است که تولید فولاد این کشور در سال ۲۰۲۵ با رشد ۳.۳ درصدی به ۳۸.۱۲ میلیون تن رسید و انتظار میرود با عبور از چالشهایی نظیر مکانیزم CBAM، شتاب صادرات به ویژه در اروپا از بهار آینده افزایش یابد.
صنعت خودروی ایران در تلهای استراتژیک گرفتار شده است؛ کاهش مستمر تولید و بهرهوری، با افزایش قیمتها و مقصر جلوه دادن صنایع بالادستی، بهویژه فولاد، پنهان میشود. آمار دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد شاخص تولید خودرو و قطعات نسبت به سال قبل ۱۹.۶ درصد و فروش ۱۲.۶ درصد کاهش یافته است، در حالی که نرخ کارخانه محصولات با جهشهای قابلتوجهی همراه بوده است. بررسی ساختار هزینهها نشان میدهد سهم فولاد کمتر از ۱۰ درصد است و رشد قیمت ورق فولادی با تورم و تغییرات ارزی همخوانی دارد. ریشه بحران در مدیریت، زیان انباشته و مقیاسپذیری محدود است، نه فولاد.
صنعت جهانی در آستانه تحولی بنیادین ایستاده است؛ عصری که در آن کربن دیگر دشمن محیطزیست نیست، بلکه منبعی برای نوآوری و ارزشآفرینی به شمار میرود. فناوری جذب و استفاده از کربن (CCU) امکان بازچرخش گازهای صنعتی و تبدیل آنها به مواد اولیه و سوختهای پاک را فراهم میکند. این رویکرد نه تنها بهرهوری و رقابت صنعتی را دگرگون میکند، بلکه کارخانهها را به بازیگران اصلی احیای زمین بدل میسازد.
آرمان دستیابی به ظرفیت تولید ۵۵ میلیون تن فولاد و صعود به رتبه هفتم جهانی، اکنون در سایه سنگین کمبود انرژی و بیثباتی سیاستهای ارزی قرار گرفته است. این گزارش نشان میدهد که بدون رفع موانع زیرساختی و تأمین پایدار انرژی، این ظرفیتهای عظیم سرمایهگذاری شده، قادر به نفس کشیدن در بستر واقعی بازار نخواهند بود.
